فرایند حل تعارض میان همسران

سال اول زندگی مشترک، در حکم سنگ بنای آن است. بسیاری از محققین حوزه‌ی خانواده، سال اول زندگی مشترک را سال بحران می‌نامند و معتقدند زوج‌های جوان با پشت سر گذاشتن سال اول زندگی خود، سال بحران خود را پشت سر می‌گذارند.
یکی از مهم‌ترین مسائلی که به گذر صحیح همسران از این دوران و موفقیت آن‌ها در زندگی مشترک کمک می‌کند، مهارت حل تعارض میان آن‌هاست. اما پرسش اساسی این است که تعارض همسران چیست و چه مفهومی دارد؟
ساده‌ترین تعریف از تعارض یا به اصطلاح عامیانه اختلاف همسران، براساس وجود نوعی کشمکش و درگیری است؛ به عبارت دیگر زن یک چیز می‌خواهد و مرد چیز دیگر. زن به بعضی چیزها اهمیت می‌دهد و آن موارد برای مرد بی‌اهمیت است و....
این اختلاف سلیقه‌ها زمانی تعارض تلقی می‌شود که همسران آن‌ها را به معنی نداشتن تفاهم با یکدیگر و یک امر غیرعادی در زندگی مشترک‌شان به شمار بیاورند؛ در حالی که وجود این اختلاف سلیقه‌ها میان دو فردی که با یکدیگر متفاوت‌اند و دو خانواده با دو فرهنگ و تربیت گوناگون به یکدیگر پیوسته‌اند، عادی و طبیعی است.
در قلب این تعارضات و اختلاف سلیقه‌ها میان همسران، مشکلات ارتباطی میان آن‌هاست که به بروز درگیری و کشمکش می‌انجامد. همسرانی که با مهارت‌های ارتباطی آشنا نیستند، از هر رفتار طرف مقابل، سوءبرداشت می‌کنند و آن را مشکلی بزرگ و حل‌نشدنی برای زندگی مشترک‌شان می‌دانند.
برای حل این مشکل باید همسران نسبت به تعارضات زندگی مشترک‌شان، نگرشی سالم داشته باشند؛ یعنی بدانند که:
• اختلاف میان همسران امری عادی و طبیعی است.
• اختلاف میان همسران بهتر است با توافق دوطرف حل شود.
• نیازهای زن و شوهر به یک اندازه مهم و ارزشمند است و برتری‌ای وجود ندارد.
اگر زن و شوهر این اصول را رعایت کنند و با مهارت‌های ارتباطی و مدیریت تعارض، به‌ویژه در سال اول زندگی مشترک‌شان آشنا شوند، می‌توانند زندگی موفق‌تری را تجربه کرده و از بروز بسیاری از مشکلات بی‌پایه و اساس که بنیان زندگی مشترک‌شان طلمه می‌زند، اجتناب کنند.

در برابر مسائل احساس عجز نکنید

در بین همسران گاه اختلاف‌‌ها و تضادهایی رخ می‌دهد که برای حل آن دچار سردرگمی می‌شوند و از ریشه‌یابی آن عاجزند. گاهی دلیل این سردرگمی، پیچیده شدن مسائل است. یعنی بحث و اختلاف از یک موضوع شروع شده و ادامه‌ی آن به دیگر مسائل کشیده می‌شود.
اولین نکته برای مواجهه با مشکلات و اختلافات، جلوگیری از به وجود آمدن و پیشگیری از آن است. اما زمانی هم که این اختلافات به وجود آمد، باید با مهارت مسأله‌یابی ریشه‌ای آشنا باشند. انسان برای انجام هر کار نیاز به یادگیری مهارت دارد. ارتباط با افراد مختلف نیز نیاز به مهارت دارد که ما بیشتر این مهارت را در رشد اجتماعی کسب می‌کنیم. یعنی با جامعه‌پذیر شدن، این مهارت خود به خود در ما شکوفا می‌شود. اما برخی از انواع ارتباط نیاز به آموزش خاص‌تر و عمیق‌‌تر دارد. مثل ارتباط با همسر، فرزندان و همچنین خانواده‌ی همسر. برای مهارت یافتن در چنین ارتباطاتی به خواندن کتاب‌های آموزش خانواده و مهارت‌های زندگی و کارگاه‌های آموزش خانواده نیاز داریم.

دومین نکته برای داشتن چنین مهارتی آگاهی فرد از موقعیت خویش نسبت به اعضای خانواده و به ویژه همسر است. زوجین باید آگاه باشند که در جایگاهی قرار گرفته‌اند که باید با همدلی و همراهی پشتیبان هم باشند و این‌که تنها شخصی هستند که نزدیک‌ترین و محرم‌ترین فرد نسبت به همسر خود هستند. با آگاهی از چنین موقعیتی دیگر به جای شعله‌ور‌تر کردن شعله‌های اختلاف، بیشتر در پی یافتن راه برای کنار آمدن و یا حل آن بر می‌آیند.

برخی از این مهارت‌ها از جمله:
گوش دادن فعال به صحبت‌های یکدیگر: در چنین مهارتی همسران به حرف‌های همسر گوش نمی‌دهند، بلکه همراه با گوش دادن سعی در درک او و فهم احساسات و حالت‌های عاطفی او بر می‌آیند. با به دست آوردن چنین مهارتی همسران هم توجه و محبت یکدیگر را جلب می‌کنند و هم از بروز اختلافات احتمالی جلوگیری می‌نمایند.

احترام به یکدیگر: این احترام را هم در توجه به صحبت‌های یکدیگر و هم در سخن گفتن شایسته و به دور از بی‌احترامی و به کار نبردن الفاظ و کلمات توهین‌آمیز می‌توان دید. زوجین اگر قصد انتقاد را هم دارند، باید آن‌را بدون توهین و تحقیر مطرح کنند تا از اختلافات و مشکلات بعدی نیز جلوگیری کنند. همچنین وقتی یکی از زوجین در حال بیان اعتقادات و افکار خود است، دیگری حتی در صورت مخالفت با آن باید تا زمانی که صحبت‌های او تمام نشده، میان سخن او سخن نگوید، زیرا این نیز نوعی بی‌احترامی است.

پذیرش یکدیگر: زوجین برای جلوگیری از بروز اختلاف باید همسر خود را همان‌گونه که هست بپذیرند. زیرا ریشه‌ی برخی اختلافات در همین عدم پذیرش و نادیده گرفتن فردیت همسر است. (در اصل فردیت هر شخص با همان خصوصیات و ویژگی‌های شخصیتی که دارد، باید مورد پذیرش قرار گیرد)
بنابراین یافتن این مهارت‌ها در قبل از ازدواج و حتی پس از آن، برای افراد ضروری است و همان جمله‌ی معروف «پیش‌گیری بهتر از درمان» مطرح می‌شود.


با نگاهی به:
کتاب مدیریت تعارض همسران، محمدکاظم عاطف وحید، فهیمه لواسانی، احمدرضا محمدپور، انتشارات آهنگ قلم