رهنمودهاي مقام معظم رهبري

به زوج هاي جوان و خانواده هاي ايراني

قسمت چهارم

 

 

رهنمود چهارم

 

سازش و سازگاری

اشاره
در گرما گرم عشق نخستین، تفاوتها خود را نشان نمی‌دهند. دختر و پسر جوان، مجذوب یار خویشند و غرق دریای رؤیاهای شیرین، كه هر یك در سیمای همسر عزیز خود، آرمانها و آرزوهای دیرین خود را می‌بیند و در آیینه‌ی محبوب، گویا به چهره‌ی خویش می‌نگرد. اما دیری نمی‌پاید كه این وحدتِ رؤیایی و این همگونی عاشقانه، در مواجهه با واقعیّات زندگی و شخصیّت متفاوتِ همسر، رنگ می‌بازد. تفاوت سلیقه‌ها و دیدگاه‌ها در رویارویی با مسائل گوناگونِ زندگی هر روز بیش از گذشته خود را نشان می‌دهند. بی‌تجربگی و بی‌توجّهی همسرانِ جوان در مواجهه‌ی درست با واقعیّتها می‌تواند در همین روزهای آغازِ زندگی، آنان را با چالشهای فراوانی روبه‌رو كند. و گاه تبعات آن تا سالها باعث ناراحتی و رنجش طرفین شود. جوانانِ عزیزِ ما با كوتاه آمدن از ایده‌ آلها و پذیرش شخصیّتِ واقعی همسر، با همه‌ی تفاوتها و تقویت درك متقابل، می‌توانند بنیان زندگیِ مشترك خود را به مدد الهی هر روز محكم‌تر كنند. رهنمود پیر فرزانه‌ی ما ره توشه‌ی دیگری برای راه پر فراز و نشیب زندگی است: باهم بسازید ...
 
 
 


امام ـ ره ـ فرمودند: بروید با هم بسازید
من یك وقت خدمت امام رفتم. ایشان می‌خواستند خطبه‌ی عقدی را بخوانند، تا من را دیدند گفتند: شما بیا طرف عقد بشو! ایشان بر خلاف ما كه طول و تفصیل می‌دهیم و حرف می‌زنیم، عقد را اوّل می‌خواندند، بعد دو سه جمله‌ای كوتاه صحبت می‌كردند. من دیدم ایشان پس از اینكه عقد را خواندند، رویشان را به دختر و پسر كردند و گفتند:
« بروید با هم بسازید.»
من فكر كردم دیدم كه ما این همه حرف می‌زنیم، اما كلام امام ـ ره ـ در همین یك جمله بروید و با هم بسازید خلاصه می‌شود!186

 
سازگاری یعنی چه؟
سعی شما این باشد كه در تمام دوران زندگی، به خصوص سالهای اوّل، این چهار پنج سال اوّل، باهم سازگاری داشته باشید. این طور نباشد كه یكی اندكی ناسازگاری نشان داد، آن دیگری هم حتماً در مقابل او ناسازگاری نشان بدهد. نه! هر دو با هم سازگاری نشان بدهید و اگر دیدید همسرتان ناسازگاری كرد، شما سازگاری نشان دهید. این از آن جاهایی است كه سازش و كوتاه آمدن خوب است.187
معنای سازگاری چیست؟ معنایش این است كه زن ببیند این مرد، درست ایده‌آل اوست تا با او سازگار باشد؟ یا مرد ببیند كه این زن، كاملاً ایده‌آل اوست و همان فرد مطلوب عالی است، تا با او سازگاری داشته باشد؟ اگر یك ذرّه این گوشه یا آن گوشه‌اش كج بود، قبول نیست. معنای سازگاری این است؟ نه! اگر سازگاری این باشد كه این خودش به طور طبیعی انجام می‌گیرد و اراده‌ی شما را نمی‌خواهد. اینكه می‌گویند شما سازگار باشید، یعنی شما با هر وضعیتی كه هست و پیش آمده بسازید. معنای سازگاری این است. یعنی چیزهایی در زندگی پیش می‌آید. خب دو نفرند با هم تا حالا آشنایی نداشتند، زندگی نكردند، ممكن است فرهنگشان دو تا باشد. ممكن است عاداتشان دو تا باشد. اوّل ممكن است یك ناسازگاریهایی ببینند، حالا اوّل ازدواج كه نه آدم هیچ متوجّه نیست. بعد از یك خرده كه گذشت، ممكن است یك ناسازگاریهایی حسّ كند، آیا باید این جا از هم سرد شوند و بگویند: این مرد یا این زن دیگر به درد من نمی‌خورد؟! نه! شما باید خودتان را با این مسأله تطبیق دهید. اگر چنانچه قابل اصلاح است، اصلاحش كنید و اگر دیدید نه، كاری‌اش نمی‌شود كرد، خب با او بسازید.188
سازش كاری در محیط خانواده جزء واجبات است. نبایستی زن و شوهر تصمیم بگیرند كه خودشان هر چه گفتند همان شود. آنچه خودشان می‌پسندند و آنچه راحتی آنها را تأمین می‌كند همان بشود. نه، این طور نباید باشد. باید بنا داشته باشند كه باهم سازگاری كنند. این سازگاری لازم است. اگر دیدید مقصود شما تأمین نمی‌شود مگر با كوتاه آمدن، كوتاه بیایید.189
سازگاری در زندگی، اساسِ بقایِ زندگی است و همین است كه محبّت می‌آفریند. همین است كه موجب بركات الهی می‌شود. همین است كه دلها را به هم نزدیك كرده و پیوندها را مستحكم می‌كند.190


یك تعبیرِ خوب اروپایی
اصل مسأله‌ی ازدواج، عبارتست از تفاهم و اُنس و اتّحادِ دو موجود در زندگی با یكدیگر كه این البتّه در اصل یك امر طبیعی است. لكن اسلام با پیرایه‌ها و تشریفات و آئینهایی كه قرار داده و با احكامی كه گذاشته برای ازدواج، یك استمرار و بركتی به آن داده است.
زن و شوهر باید یكدیگر را درك كنند و بفهمند. این یك تعبیر اروپایی است ولی تعبیر خوبی است ... یعنی هر كسی درد و خواستهای طرف مقابل را بفهمد و با او راه بیاید، به این می‌گویند درك كردن. یعنی به قول معروف در زندگی تفاهم و درك متقابل باشد. اینها محبّت را زیاد می‌كند.191


هیچ انسانی بی‌عیب نیست!
اگر دیدید كه همسرتان یك نقطه عیبی دارد ـ هیچ انسانی بی‌عیب نیست ـ و مجبورید او را تحمل كنید، تحمّل كنید، كه او هم همزمان، دارد یك عیبی را از شما تحمّل می‌كند. آدم عیب خودش را كه نمی‌فهمد، عیب دیگری را می‌فهمد. پس بنا بگذارید بر تحمّل.
اگر چنانچه قابل اصلاح است، اصلاحش كنید. اگر دیدید كاری نمی‌شود كرد، با او بسازید.192

 
علت متلاشی شدن بنیان خانواده
اسلام در داخل خانواده ترتیبی داده كه اختلاف درون خانواده به خودی خود حل شود. به مرد دستور داده كه یك ملاحظاتی بكند. به زن هم دستور داده كه یك ملاحظاتی بكند. مجموع این ملاحظات اگر انجام بگیرد، هیچ خانواده‌ای قاعدتاً متلاشی نخواهد شد و از بین نخواهد رفت. غالباً متلاشی شدن خانواده‌ها به خاطر این بی‌ملاحظگی هاست. مرد بلد نیست كه رعایت كند؛ زن، بلد نیست كه عقل به خرج بدهد، او تندی و خشونت بی حدّ می‌كند، این بی‌تحمّلی به خرج می‌دهد، همه‌اش ایراد دارد، خشونت  او هم ایراد دارد، سركشیِ این هم ایراد دارد. اگر او خشونت نكند، اگر یك وقتی اشتباه كرد، این سركشی نكند، ملاحظه كنند، با همدیگر بسازند، هیچ خانواده‌ای تا آخر متلاشی نخواهد شد و خانواده باقی می‌ماند.193


سازگاری دو طرفه
در قدیم بیشتر می‌گفتند دختر باید سازگار باشد. برای پسر كأنّه[1]وظیفه سازگاری را قائل نبودند. نه! اسلام این را نمی‌گوید. اسلام می‌گوید كه دختر و پسر هر دو باید سازگار باشند، هر دو باید بسازند. باید بنا را بر این بگذارند كه زندگی خانوادگی را سالم و كامل و آرام و همراه با محبّت و عشقِ متقابل اداره كنند و این را ادامه بدهند و حفظ كنند. اگر چنانچه ان شاء الله این فراهم شد، كه فراهم كردنش هم با تربیتهای اسلامی مشكل نیست، این خانواده همان خانواده‌ی سالمی خواهدبود كه اسلام معتقد به اوست.194




منابع:
 
186. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 20/4/1370
187. خطبه عقد مورخه‌ی 31/4/1376
188. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 16/1/1379
189. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 9/4/1378
190. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 19/11/1377
191. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 31/6/1371
192. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 9/4/1378
193. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 20/11/1375
194. خطبه‌ی عقد مورخه‌ی 11/5/1374